Rất nhiều quốc gia tìm mọi cách nhập khẩu vắc xin nhưng triển khai chậm, cần làm gì để tránh lãng phí?

Trước tình hình khan hiếm về vắc xin phòng chống COVID-19, rất nhiều quốc gia tìm mọi cách nhập khẩu vắc xin và phải chấp nhận hạn dùng ngắn nhằm mục đích sớm nhất có vắc xin tiêm cho người dân.

Đã không ít quốc gia do triển khai chậm đã dẫn đến việc lãng phí vắc xin ngay trong hoàn cảnh vắc xin còn thiếu. Chính vì vậy, ngày 19/7/2021 tổ chức y tế thế giới (WHO) đã đưa ra hướng dẫn tối ưu hóa nguồn vắc xin tại địa chỉ: https://apps.who.int/iris/handle/10665/343035.

Theo đó, WHO khuyến cáo các quốc gia, khu vực hoặc tỉnh (từ đây gọi là địa phương) cần tính toán nhu cầu cũng như khả năng sử dụng (tốc độ triển khai) của địa phương mình trước khi quyết định nhập vắc xin. Cụ thể, WHO khuyến cáo việc tính toán nhu cầu gồm 3 bước:

WHO khuyến cáo cần ước lượng vắc xin trước khi nhập về.

Bước 1. Ước tính mức sử dụng cần thiết để có thể tiêm tất cả các liều 2 tuần trước khi hết hạn.

Tính số ngày còn lại trước ngày hết hạn dựa trên hạn sử dụng được ghi trên nhãn và ngày hiện tại. Trường hợp chỉ đề ghi tháng và năm thì giả sử ngày hết hạn là ngày cuối cùng của tháng.

- Ước tính tỷ lệ sử dụng hàng ngày cần thiết để sử dụng hết vắc xin trước khi hết hạn sử dụng 14 ngày theo công thức sau: Số liều vaccine còn lại/ (số ngày còn lại cho đến khi hết hạn -14).

- Ước tính tỷ lệ sử dụng hàng tuần cần thiết để sử dụng hết vắc xin trước khi hết hạn 14 ngày: = Tỷ lệ sử dụng hàng ngày x 7.

Bước 2. Ước tính việc sử dụng vắc xin hàng tuần hiện tại.

Tính toán việc sử dụng vắc xin hàng tuần tại mỗi địa điểm theo công thức sau:

- Tiêm chủng trung bình được thực hiện mỗi buổi (trung bình của năm buổi trước đó) x số buổi được thực hiện mỗi tuần.

- Tính toán việc sử dụng hàng tuần trên toàn địa phương = Tổng số liều vắc xin được sử dụng hàng tuần tại mỗi địa điểm.

Bước 3. Ước tính nếu có sự thiếu hụt trong việc sử dụng

Nếu tỷ lệ sử dụng ước tính hàng tuần cần thiết để sử dụng hết liều vắc xin trước khi hết hạn (từ Bước 1) bằng hoặc thấp hơn mức sử dụng hàng tuần hiện tại (từ Bước 2), hãy tiếp tục theo dõi tỷ lệ sử dụng hàng ngày ở cấp huyện với báo cáo hàng tuần và xem xét ở cấp quốc gia để đánh giá xem có cần thực hiện bất kỳ hành động nào để đẩy nhanh việc sử dụng hay không.

Nhiều người tự hiểu rằng hạn sử dụng của vắc xin COVID-19 được hiểu là thời hạn ấn định cho vắc xin chỉ được sử dụng trước khi hết hạn sử dụng 14 ngày mà trước thời hạn đó, vắc xin vẫn còn nguyên hiệu lực và độ an toàn của vắc xin COVID-19 (nếu được bảo quản đúng khuyến cáo từ nhà sản xuất). Họ cho rằng đối với các loại vắc xin COVID-19 cận date hạn sử dụng còn 14 ngày sẽ không được phép lưu hành trên thị trường. Đây là nhận định không đúng.

Thực tế là khuyến cáo của WHO nhằm giúp các địa phương nhận về lượng vắc xin vừa đủ để đến trước thời điểm hết hạn có thể dùng hết hoặc nếu còn sẽ là rất nhỏ giúp hạn chế hao phí. Về việc hạn dùng vắc xin, chúng ta cần hiểu đó không phải là thời điểm vắc xin không còn hiệu quả bảo vệ mà phải hiểu là thời điểm cuối cùng mà vắc xin vẫn còn nguyên giá trị sử dụng.

Vậy với hướng dẫn hết sức cập nhật này, người làm công tác tiêm chủng toàn tuyến cần hết sức lưu tâm để tăng tốc độ tiêm chủng cũng như sử dụng đúng, tối ưu, tiết kiệm từng liều vắc xin nhằm tiêm được nhiều nhất đối tượng tiêm chủng, từ đó góp phần vào công cuộc phòng chống dịch chung của cả nước.